Strona główna

Pomóżmy ptakom w upalne dni - postawmy poidło w ogrodzie

Bardzo często w miastach dużym problemem dla ptaków jest brak swobodnego dostępu do wody. Brak wody do picia doskwiera im przede wszystkim w letnie upały i suche dni. Jeśli zdecydowaliśmy się już na stworzenie ogrodu przyjaznego ptakom, powinniśmy sprawdzić czy w bliskiej od niego odległości znajduje się jakiś naturalny dostęp do wody. Jeżeli w pobliżu naszego ogrodu nie ma naturalnego zbiornika wodnego oznacza to, że powinniśmy sami zadbać o zapewnienie ptakom podobnego miejsca. Najlepszym rozwiązaniem byłoby wówczas utworzenie oczka wodnego.


W większych, sztucznych oczkach wodnych mogą zatrzymywać się (a nawet gnieździć) pospolite ptaki wodne takie jak kaczki krzyżówki czy łyski. Dla zapewnienia różnorodności gatunków w naszym ogrodzie i okolicy naszym podstawowym celem powinno być jednak zapewnienie dostępu do picia dla ptaków nie związanych z wodą. Taką rolę może spełniać nawet niewielki stawik wielkości 2 x 3m. Należy jednak pamiętać by miał on brzegi o łagodnym spadku. Dobrze, aby w takim zbiorniku znajdowały się wystające ponad taflę wody kamienie i leżące nad wodą konary drzew. Ptaki będą z nich mogły swobodnie pić. Aby ogrodowy zbiornik wodny był użyteczny dla wszystkich gatunków należy stworzyć w nim także piaszczyste wypłycenie, na którym nawet najmniejsze ptaki będą mogły zarzyć kąpieli. Możemy dodatkowo pokusić się o założenie nad oczkiem niewielkiego wodospadu lub fragmentu z wodą przepływająca po kamieniach, dzięki którym woda w zbiorniku będzie zawsze odpowiednio natleniona.
Nie możemy zapomnieć o tym, że tuż po wyjściu z wody, przemoczone ptaki mogą mieć problemy z lataniem. Dlatego przestrzeń wokół zbiornika musimy zagospodarować w taki sposób, by zminimalizować ryzyko ich pochwycenia przez drapieżniki. Przede wszystkim teren bezpośrednio otaczający zbiornik powinien być odsłonięty w promieniu 2-3 m od lustra wody (a przynajmniej pozbawiony roślin o szerokich liściach czy gęstych zarośli). Taki zabieg jest konieczny po to aby nie stwarzać możliwości ukrycia się dla drapieżników (koty), które chętnie przyczajają się na kąpiące się ptaki. Z drugiej jednak strony ptaki powinny mieć możliwość szybkiej ucieczki w bezpieczne miejsce tuż po kąpieli. Aby zagwarantować im schronienie możemy obszar za terenem otwartym obsadzić gęstymi krzewami np. berberysem lub dziką różą.
Poza możliwością ugaszenia pragnienia oraz zażycia kąpieli, ptaki wynoszą z obecności zbiornika wodnego jeszcze inne korzyści. Ta sama woda będzie bowiem miejscem życia wielu bezkręgowców wodnych oraz larw dwuśrodowiskowych owadów takich jak jętki, ważki czy chruściki. Owady te po przeobrażeniu staną się potencjalnymi ofiarami ptaków owadożernych.
Nasze oczko powinno być odpowiednio wkomponowane w pozostałe elementy ogrodu. Dobrze jest otwarty teren wokół zbiornika, lub inną część ogrodu obsiać trawami i roślinami zielnymi takimi jak: bylica pospolita, chaber bławatek, babka zwyczajna, babka lancetowata, drakiew lśniąca, drakiew gołębia, dziewanny, dziurawiec zwyczajny, gwiazdnica średnia, kąkol polny, komosy, krwawnik pospolity,niezapominajki, osty, ostrożeń, łopian, wiesiołek , proso jednostronne, rdest ptasi, szczawie, ślaz, zygmarek, świerzbnica polna, świerzbnica leśna, mniszek lekarski, tasznik pospolity. Ich nasiona stanowią bowiem wspaniałe urozmaicenie diety między innymi dla: dzwońców, szczygłów, wróbli i mazurków.


Kiedy nie mamy możliwości stworzenia oczka wodnego możemy dla ptaków postawić tzw. „kamień źródlany” z wodą przepływową i małą pompą ukrytą pod ziemią lub wystawić proste poidło. Może być ono skonstruowane w dowolny sposób, najważniejsze jednak jest to by miało przynajmniej jeden brzeg o łagodnym spadku, tak by ptaki mogły swobodnie podejść do lustra wody. W upalne dni, kiedy ptaki będą mogły zaspokoić pragnienie oraz schłodzić ciało, będą nam szczególnie wdzięczne. Aby założone przez nas poidło dla ptaków dobrze spełniało swoją funkcję pamiętajmy także o tym by je regularnie czyścić.


Oczko wodne lub poidło warto ulokować w miejscu dogodnym do prowadzenia ornitologicznych obserwacji. Jeżeli wybierzemy na nie miejsce naprzeciwko okien domu, będziemy mogli na bieżąco śledzić życie nad zbiornikiem, zachowania zarówno ptaków jak i innych zwierząt.
Jakich gatunków ptaków możemy się spodziewać przy stworzonym przez nas wodopoju? Będą to przede wszystkim pospolite gatunki występujące w naszej okolicy, pragnące zażyć kąpieli lub ukoić pragnienie. Spodziewać się więc możemy m.in.: wróbli, mazurków, sikor, szpaków, kosów, gili, szczygłów, dzwońców, rudzików, kapturek, a także większych ptaków z rodziny krukowatych takich jak: sroki, gawrony, kawki czy sójki. Nierzadko napotkamy również w okolicy źródła wody ptaki drapieżne, takie jak krogulce, czekające na okazję do upolowania kąpiącego się ptaka.
Ogrodowy zbiornik wodny będzie pełnił niezwykle ważną funkcję nie tylko dla ptaków, ale i dla innych organizmów. Każdy staw pełni ważną rolę ekologiczną, może stać się potencjalnym miejscem życia i odbywania godów dla zagrożonej grupy zwierząt: płazów, a także wodnych owadów, m.in. ważek, jętek, chruścików etc. Oczko wodne przyczyni się więc do wzrostu bioróżnorodności na terenie naszego ogrodu i jego okolic.

Autor: Justyna Niewolewska

Artykuł opublikowano również w kwartalniku OTOP PTAKI Nr 2/10 (68) czerwiec